Proeftuinen

PROJECTIDENTIFICATIE

Projectnaam: Competentieleren, echt iets voor iedereen!

Projectleider: Jos Bollen, coördinerend directeur scholengemeenschap Sint-Michiel

SAMENVATTING VAN DE PROJECTVERLENGING

Dit is een totaalproject van de scholengemeenschap. Wij willen vooraf focussen op pedagogische ontwikkelingen voor alle leerlingen en personeelsleden van de scholengemeenschap.

Nog te realiseren doelen na 1/9/2008:

Tijdens de 1ste proeftuinperiode hebben we binnen de bestaande/nieuw gecreëerde overleg- en werkgroepen op niveau van de scholengemeenschap

expertise uitgewisseld over doelen, inhouden, context en procedures van vakgebonden/vakdoorbrekende competentieontwikkelende projecten en projecten i.s.m. de bedrijfswereld (werkplekleren);
digitale hulpmiddelen voor opvolging van competentieontwikkeling voor leraren en leerlingen geïntroduceerd en zelf ontwikkeld.

Tijdens de 2de proeftuinperiode willen we

het draagvlak van expertisedeling – intern en met externe partners uit de bedrijfs- en onderwijswereld betreffende activerend en competentieontwikkelend onderwijs verbreden en/of verdiepen;
de technisch-technologische component en het vakdoorbrekend leren in de eerste graad en in ASO versterken en uitbreiden (accommodatie, leerlijnen, projecten, concrete lesmodellen);
(digitale) middelen voor (zelf)evaluatie in functie van competentieleren voor teamleden en leerlingen integreren;
organiseren van vakdoorbrekende projecten vooral in de tweede graad BSO, met aandacht voor de vaardigheden en attitudes binnen de praktijkgebonden vakken en de sociale vaardigheden;
werkplekleren organiseren voor een bredere doelgroep leerlingen die zo naast technische competenties ook sociale vaardigheden en goede werkattitudes verwerven.

Thema’s uit het actuele Vlaamse onderwijsbeleid waar deze proeftuin bij aansluit.

Via onze proeftuin ‘Competentieleren, echt iets voor iedereen!’ willen we onderwijsvernieuwing uittesten over

competentiegericht onderwijs voor leerlingen (binnen vakken, vakdoorbrekend);
competentiemanagement voor teamleden;
werkplekleren.

Deze vernieuwingen sluiten aan bij de volgende prioritaire actiegebieden, geformuleerd door de evaluatiecommissie

Vijf jaar Accent op talent (2008):

gericht communiceren over talentontwikkeling en onderwijsvernieuwing;
secundair onderwijs omvormen tot systeem van flexibele leerwegen;
werkplekleren organiseren voor alle leerlingen en stages voor alle leraren;
de professionele ontwikkelingskansen voor leraren verbreden.

We zien onderwijsvernieuwing in de eerste plaats als middel om alle talenten van onze jongeren en hun leraren te ontwikkelen. Door te focussen op de competentieontwikkeling van jongeren zijn ze beter voorbereid voor het leven, een job of verder studeren. We kiezen resoluut voor een belangrijke plaats van technologie in de basisvorming en de algemene vorming van jongeren. We willen de interesse van jongeren aanwakkeren voor economische en maatschappelijke keuzes, zodat ze bewust kiezen voor studierichtingen die leiden naar knelpuntberoepen.

Waarom is het noodzakelijk om de gestage talentontwikkeling van leerlingen over een meer gespreide periode te monitoren en er meer gegevensmateriaal voor te verzamelen?

In de huidige kenniseconomie wordt het steeds belangrijker om bij te blijven. Leerlingen moeten constant hun ‘leren leren’ vaardigheden toepassen en aanspreken om nieuwe competenties in functie van aangepaste organisatiedoelen te verwerven. Zo zijn ze ook breder en beter inzetbaar.

Door het verzamelen van gegevensmateriaal in een portfolio, kunnen de leerlingen hun competenties en (leer)ervaringen zichtbaar en aantoonbaar maken. Op elk moment moeten ze de stand van zaken betreffende de ontwikkeling van hun talenten en competenties kunnen beschrijven en documenteren.

Op die manier kunnen eerder verworven competenties erkend worden, is competentie-opbouw mogelijk en kunnen de competenties bekeken worden in een loopbaanperspectief.

Algemene strategie om die doelen te realiseren

Competentieleren voor teamleden (via teamwerking leraren):

Binnen de scholengemeenschap ontwikkelen we een eigen competentiebeleid voor teamleden. Intern werken we verder aan de uitbouw van ‘lerende netwerken’. Ook de onderlinge netwerkvorming tussen onze scholen, bedrijven en andere organisaties wordt verbreed, de wederzijdse kruisbestuiving tussen onderwijs en arbeidsmarkt wordt verdiept en de inbedding van de scholengemeenschap in het streekgebeuren wordt geoptimaliseerd.
Teamleden ontwikkelen continu hun competenties zodat zij actief kunnen participeren in schoolgebonden/schooloverstijgende overlegmomenten met collega’s. Zodoende kunnen ze know-how uitwisselen, vergelijken en versterken en verhogen ze hun eigen competenties.
In de functiebeschrijving van personeelsleden vertrekken wij van competenties. Voor de leraren baseren wij ons op het beroepsprofiel, voor niet-leraren leggen wij een competentieprofiel met uitgeschreven competenties en een takenpakket.
Competentieontwikkeling van de teamleden wordt opgevolgd via functionerings- en evaluatiegesprekken.

Tijdens deze gesprekken neemt zelfevaluatie en –reflectie in functie van het ‘Beroepsprofiel van de leraar’ en/of ‘Competentieprofielen voor beleidsondersteunende taken’ op basis van het ‘Competentiewoordenboek van de Vlaamse overheid’ een belangrijke plaats in.

Competentieleren voor leerlingen (via activerend onderwijs):

Tijdens de overlegmomenten worden er goede praktijken verspreid en concrete condities toegelicht om via

een gezonde mengvorm van innovatieve en klassieke methoden en werkvormen;
in diverse vakgebonden en vakdoorbrekende leercontexten;
in een professionele omgeving met moderne infrastructuur in de school én buiten de school (werkplekleren);

realiteitsgetrouw competentieleren (kennis, vaardigheden en attitudes – zonder dualisering tussen ‘denken’ en ‘doen’) te garanderen voor alle leerlingen.

Mogelijke innoverende besluiten:

Inzicht verwerven in het ‘Europees Referentiekader van Sleutelcompetenties’ draagt bij tot een brede consensus over de gemeenschappelijke basisvorming voor alle jongeren. Deze consensus is een krachtig fundament voor de uitbouw van flexibele leerwegen in het secundair onderwijs binnen

enerzijds een algemeen vormend traject met een sterk wiskundig-technisch-wetenschappelijk component;
anderzijds een kwalificatietraject op basis van beroepsprofielen (SERV).
Het aanwenden van coöperatieve, interactieve werkvormen en moderne mediamiddelen in diverse leercontexten bevordert competentieontwikkeling en ondersteunt het zelfsturend, levenslang en levensbreed leren.
Het werken met een (digitaal) portfolio vergemakkelijkt de overstap onderwijs-arbeidsmarkt en verhoogt het loopbaanbewustzijn van de betrokkenen. Tevens is deze virtuele map met individuele competenties een efficiënt instrument bij sollicitaties, opleidingen en keuzes in de loopbaan.
Intense samenwerkingsverbanden tussen scholen en bedrijven houden het innoverend vermogen van beide betrokkenen op peil en waarborgen op termijn een concurrentiële positie binnen een globaliserende wereldeconomie.
Het ‘digitaal portfolio voor teamleden’ is een middel om zelfreflectie aan te sturen en functioneringsgesprekken te voeren. Hierdoor gaat het personeelslid beter functioneren binnen de schoolorganisatie, mede dankzij de coaching van de evaluatoren. Bovendien krijgt hij alle kansen om zichzelf

breder te ontwikkelen. Het is tevens mogelijk om op basis van deze virtuele map taakdifferentiatie en doorgroei naar middenkader te motiveren/bewijzen.

PARTICIPATIE

Over het project werd onderhandeld in de lokale comités van de individuele scholen tussen 19/05/2008 en 05/06/2008.

Over het project werd overlegd in de schoolraden tussen 19/05/2008 en 05/06/2008.

De protocollen van akkoord met de verlenging van de proeftuin (waarop duidelijk het akkoord of niet akkoord van de partners vermeld staat), worden zo snel mogelijk bezorgd aan de administratie van het departement onderwijs en vorming.

Op niveau van de scholengemeenschap wordt de verlenging van de proeftuin besproken op de geplande vergaderingen: OCSG op dinsdag 17 juni 2008 en de Algemene Vergadering van de koepel-vzw op woensdag 18 juni 2008.

ENGAGEMENT VAN DE BETROKKEN SCHOOLBESTUREN

De gemandateerde van de schoolbesturen van de scholen die deelnemen aan dit project, verbinden zich ertoe de scholen te ondersteunen in de realisatie van de doelen die in dit project gesteld worden. Zij verklaren zich bereid deel te nemen aan een evaluatie van het project op basis van de per deelproject gestelde doelen en meetbare indicatoren.